Η Διαχείριση της Σπαστικότητας στηρίζεται στην πολυεπιστημονική προσέγγιση και στο ολοκληρωμένο και εξατομικευμένο πρόγραμμα αποκατάστασης. Η αντιμετώπιση της εστιακής και περιοχικής σπαστικότητας γίνεται με έγχυση της αλλαντική τοξίνης από εξειδικευμένο ιατρό (φυσίατρο ή νευρολόγο) με ηλεκτρομυογραφική καθοδήγηση και η μεγιστοποίηση των αποτελεσμάτων επιτυγχάνεται με την φυσικοθεραπευτική, εργοθεραπευτική και ορθοτική παρέμβαση των αντίστοιχων τμημάτων του Κέντρου.

Ο ασθενής εκπαιδεύεται στην διαχείριση της σπαστικότητας, στην αντιμετώπιση του ελλείμματος ή της ανικανότητας του συνεπεία αυτής, με στόχο την βελτίωση της ποιότητας της ζωής του.

Τί είναι Σπαστικότητα;

Η σπαστικότητα είναι η συνεχής ακούσια σύσπαση συγκεκριμένων μυικών ομάδων των άνω ή κάτω άκρων, συνεπεία βλάβης του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος.

Όλοι μας έχουμε αντικρίσει  ασθενείς με σπαστικότητα μετά από Κάκωση ή Βλάβη του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (Αγγειακό  Εγκεφαλικό Επεισόδιο, Κρανιοεγκεφαλική Κάκωση, Κάκωση Νωτιαίου Μυελού, Σκλήρυνση κατά πλάκας, Μυική Δυστονία, Εγκεφαλικη Παράλυση κ.α.) και έχουμε δει πόσο βασανιστική είναι η σπαστικότητα καθώς  προκαλεί  προβλήματα στην κινητικότητα, πόνο, δυσκολία στην καθημερινή  υγιεινή και τραυματισμούς λόγω διαταραχής του κινητικού ελέγχου.

Το μεγαλύτερο όμως πρόβλημα που δημιουργεί η σπαστικότητα  είναι ότι δυσκολεύει την προσπάθεια των ασθενών που συμμετέχουν σε πρόγραμμα  αποκατάστασης.

Τα τελευταία χρόνια χορηγείται στους ασθενείς που υποφέρουν από εστιακή ή περιοχική σπαστικότητα  η αλλαντική τοξίνη η οποία προκαλώντας τοπική, προσωρινή χαλάρωση των μυών, μειώνει τον πόνο, έχει θετικό αντίκτυπο στην φυσιοθεραπεία  και κατ’ επέκταση στη συνολική βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών καθώς αυξάνει τη λειτουργικότητά τους.

Πρέπει βεβαίως να τονιστεί ότι η χρήση της τοξίνης προσφέρει τα μέγιστα αποτελέσματα όταν γίνεται σε συνδυασμό με ολοκληρωμένο πρόγραμμα αποκατάστασης και βεβαίως όταν αρχίζει η χορήγηση της αλλαντικής τοξίνης με τα πρώτα κιόλας σημάδια σπαστικότητας.

spastikotita_1Όταν η σπαστικότητα έχει για χρόνια εγκατασταθεί και έχουν αναπτυχθεί συγκάμψεις (μόνιμες βλάβες στη λειτουργικότητα των μυών) τότε η τοξίνη μόνο ανακούφιση από τον πόνο μπορεί να προσφέρει στο ασθενή καθώς η συμβολή της πια στη βελτίωση της λειτουργικότητας είναι ελάχιστη.

Τα πλεονεκτήματά της χρήσης της αλλαντικής τοξίνης είναι:

  • Απλός τρόπος ενδομυικής χορήγησης, χωρίς ιδιαίτερη προετοιμασία.
  • Οι ανεπιθύμητες ενέργειες  είναι ελάχιστες, παροδικές και δεν επανεμφανίζονται με την κατάλληλη ρύθμιση της δόσης.
  • Με την χρήση της αλλαντικής τοξίνης μπορούμε να μειώσουμε ή να διακόψουμε τα από του στόματος χορηγούμενα φάρμακα που χρησιμοποιούνται σήμερα ευρέως χωρίς ωστόσο να προσφέρουν ικανοποιητικά αποτελέσματα στην αντιμετώπιση της σπαστικότητας ενώ παράλληλα προκαλούν σημαντικές ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως γενικευμένη κόπωση, μείωση του επιπέδου συνείδησης, γαστρεντερικές διαταραχές κλπ. Αντίθετα με τα από του στόματος χορηγούμενα μυοχαλαρωτικά φάρμακα, η αλλαντική τοξίνη χορηγείται μόνο τοπικά με ενδομυϊκή έγχυση χαλαρώνοντας μόνο τους εν σύσπαση μυς χωρίς να επιβαρύνει τους υπόλοιπους και χωρίς να προκαλεί συστηματικές ανεπιθύμητες ενέργειες..
  • Η αλλαντική τοξίνη προκαλεί αποδεδειγμένα ελάττωση της σπαστικότητας βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής και προσφέροντας σημαντική βοήθεια στο πρόγραμμα αποκατάστασης και ιδιαίτερα στην φυσικοθεραπεία και την εργοθεραπεία.

Πώς χορηγείται η αλλαντική τοξίνη και πόσο διαρκεί η δράση της;

spastikotita_2Η αλλαντική  τοξίνη εμποδίζει την μετάδοση των ερεθισμάτων από το νεύρο στον μυ,  προκαλώντας έτσι μια τοπική, παροδική και δοσοεξαρτώμενη μυϊκή χαλάρωση.
Η  αλλαντική τοξίνη χορηγείται σχεδόν ανώδυνα με μια ειδική λεπτή βελόνα-ηλεκτρόδιο,  τοπικά στον υπερδραστήριο μυ και με ηλεκτρομυογραφική καθοδήγηση του.
Η έγχυση του φαρμάκου πρέπει να γίνεται από εξειδικευμένο ιατρό που γνωρίζει την ανατομία της περιοχής και την τεχνική της έγχυσης. Το αποτέλεσμα  της χαλάρωσης των μυών όπου έγινε η έγχυση γίνεται εμφανές μετά από λίγες ημέρες, κρατάει 3 –4 μήνες και σε ορισμένες περιπτώσεις έως και 6 μήνες, γι’αυτό και  πρέπει η  έγχυση να επαναλαμβάνεται  ανά τακτά  χρονικά διαστήματα.
Πρέπει δε να τονίσουμε ότι εάν  η χρήση της αλλαντικής τοξίνης γίνει στα αρχικά στάδια της εμφάνισης της δυσκαμψίας το αποτέλεσμα είναι καλύτερο.

Χορηγεί το ασφαλιστικό μου ταμείο την αλλαντική τοξίνη;
Ναι, εάν πρόκειται για νόσο, όπως δυστονία και σπαστικότητα συνεπεία ΑΕΕ με ποσοστό συμμετοχής εκ του ασθενούς, αλλά  όχι για κοσμητικούς λόγους .

Σε ποιες άλλες παθήσεις χρησιμοποιείται η αλλαντική τοξίνη;
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε όλες εκείνες της καταστάσεις όπου υπάρχει αυξημένη μυϊκή δραστηριότητα  με στόχο τόσο την μείωση του σπασμού όσο και του πόνου.  Σήμερα  η αλλαντική τοξίνη χρησιμοποιείται ευρέως σε καταστάσεις όπως:

  • Βλεφαρόσπασμος
  • Αυχενική δυστονία (ραιβόκρανο)
  • Δυστονία άκρων (π.χ. σπασμός γραφέως)
  • Ημίσπασμος προσώπου
  • Μασχαλιαία υπεριδρωσία
  • Σπαστικότητα κάτω άκρων λόγω εγκεφαλικής παράλυσης σε παιδιά >2 ετών
  • Σπαστικότητα ενηλίκων μετά από Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο

spastikotita_3Η χρησιμότητα μάλιστα της τοξίνης διαρκώς επεκτείνεται τα τελευταία χρόνια αφού χορηγείται με πολύ καλά αποτελέσματα για την αντιμετώπιση της σπαστικότητας που αναπτύσσεται στους περισσότερους ασθενείς είτε μετά από αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια  είτε μετά από κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις είτε σε ασθενείς με σκλήρυνση κατά πλάκας.

Πρόσφατα  μάλιστα άρχισε να χορηγείται στα πλαίσια κλινικών μελετών στη χρόνια καθημερινή κεφαλαλγία – ημικρανία και στην αντιμετώπιση της υπερδραστήριας νευρογενούς κύστης με ιδιαιτέρως ενθαρρυντικά αποτελέσματα.

Στόχοι διαχείρισης της Σπαστικότητας

  • Βελτίωση λειτουργικότητας στις δραστηριότητες της καθημερινής ζωής, την βελτίωση της κινητικότητας, την μείωση του φορτίου φροντίδας του ασθενούς από τον φροντιστή του, βελτίωση του ύπνου, την βελτίωση του σωματικού ειδώλου και την εν γένει λειτουργική ανεξαρτησία.
  • Πρόληψη συγκάμψεων, κατακλίσεων, και της ανάγκης διορθωτικών επεμβάσεων.
  • Μείωση του άλγους
  • Διευκόλυνση της διάτασης βραχυθέντων μυών, ενδυνάμωση ανταγωνιστών μυών και την σωστή τοποθέτηση κ εφαρμογή ορθοτικών βοηθημάτων

Με την χρήση της αλλαντικής τοξίνης βελτιώνεται σημαντικά η ποιότητα ζωής  ασθενών που υποφέρουν από δυστονίες ή και από σπαστικότητα. Βεβαίως πρέπει να χρησιμοποιείται  από ειδικούς ιατρούς που γνωρίζουν την ανατομία της περιοχής που γίνεται η έγχυση καθώς και τον τρόπο έγχυσης.