Φυσικά Μέσα: Ηλεκτροθεραπεία , Κρυοθεραπεία, Χειρομάλαξη
Τα Φυσικά Μέσα αποτελούν χρήσιμο θεραπευτικό μέσο της αποκατάστασης για πολλά χρόνια. Στα Φυσικά Μέσα παραδοσιακά περιλαμβάνονται  η κρυοθεραπεία, η θερμοθεραπεία, η έλξη, ο ηλεκτρικός διαδερμικός νευρικός ερεθισμός, η χειρομάλαξη, η φωνοφόρεση, η ιοντοφόρεση.

Ο τρόπος δράσης τους συνίσταται στην μετάδοση χαμηλών, μεσαίων και υψηλών συχνοτήτων ενέργειας στους ιστούς ώστε να τους διεγείρουν με τρόπο ο οποίος δεν είναι εφικτός με την εκούσια δραστηριότητα του ασθενή ή με τις τεχνικές θεραπείας με χειρισμούς. Συχνά, τα φυσικά μέσα είναι συμπληρωματικά σε ένα ολοκληρωμένο θεραπευτικό πλάνο. Τα φυσικά μέσα επιτρέπουν στους θεραπευτές να ελέγχουν  τα συμπτώματα και να διευκολύνουν την εισαγωγή άλλων θεραπευτικών τεχνικών για την επίτευξη ταχύτερων λειτουργικών στόχων. Το κλειδί της αποτελεσματικότητας των Φυσικών Μέσων είναι η χρήση υψηλής ποιότητας συσκευών και η κατανόηση των ενδείξεων και παραμέτρων χρήσης τους από τον ανάλογα εκπαιδευμένο θεραπευτή.

Βασικές παράμετροι στην χρήση τους αποτελούν η σωστή διάγνωση, οι προφυλάξεις, η επιλογή του μέσου, η περιοχή εφαρμογής, η ένταση, το εύρος της θερμοκρασίας, οι ρυθμίσεις, η συχνότητα, η διάρκεια της θεραπείας, οι στόχοι της, η ημερομηνία επανεκτίμησης.

Μια περιληπτική αναφορά στον κλινικό ρόλο των πιο συχνά χρησιμοποιούμενων φυσικών μέσων είναι η παρακάτω:

Κρυοθεραπεία:

Η εφαρμογή της κρυοθεραπείας περιορίζεται στην επιπολής εφαρμογή. Οι φυσιολογικές  δράσεις του κρύου περιλαμβάνουν τον έλεγχο της φλεγμονής με την αιμοδυναμική αγγειοσύσπαση, την μυοχάλαση  με  την μείωση του μυοτατικού αντανακλαστικού μέσω μείωσης σύσπασης των Ia ινών και τον αναλγησία με την επιβράδυνση  της νευρικής ταχύτητας αγωγής μέσω αναστολής της αγωγιμότητας των C και Αδ ινών. Η εφαρμογή της κρυοθεραπείας αντενδείκνυται στην ισχαιμία, στην αναισθησία του δέρματος, στη σοβαρή υπέρταση, στα σύνδρομα τα ευαίσθητα στο κρύο(σύνδρομο Raynaud’s, κρυοσφαιριναιμία)

Θερμοθεραπεία:
Το θεραπευτικό εύρος της θερμοκρασίας  κυμαίνεται στους 40-450C. Η θερμοθεραπεία θα πρέπει να εφαρμόζεται για 5-30 λεπτά. Η επιπολής θερμότητα  θεωρείται σε βάθος 1-2 εκ. Η εν τω βάθει θερμότητα 3.5-8 εκ. Η θερμοθεραπεία ενδείκνυται για την μείωση του άλγους, την χαλάρωση του μυικού σπασμού, διαχείριση των συγκάψεων, την βελτίωση την τοπικής αγγειακής κυκλοφορίας για την επιτάχυνση της ιστικής επούλωσης, αύξηση διατασιμότητας κολλαγόνου, αύξηση ιστικής θερμοκρασίας.

Διά της αγωγής είναι η μεταφορά της θερμότητας διά της επαφής π.χ. θερμό επίθεμα, παραφινόλουτρο. Διά της μεταφοράς αναφέρεται η ροή της θερμότητας π.χ. δινόλουτρο, υγρός αέρας. Παραδείγματα διά της μετατροπής όπου μη θερμική ενέργεια μετατρέπεται σε θερμότητα περιλαμβάνουν η υπέρυθρη ακτινοβολία, ο υπέρηχος(US), η διαθερμία βραχέων κυμάτων(SWD), η διαθερμία μικροκυμάτων(MWD). Η υπέρυθρη ακτινοβολία έχει βάθος διείσδυσης 2εκ. Ο υπέρηχος έχει βάθος διείσδυσης 3.5-8εκ με μέγιστο σημείο απόδοσης την επιφάνεια αλληλεπίδρασης οστού και ιστού. Η συχνότητα του υπέρηχου κυμαίνεται από 0.8-1.1Hz., ένταση από 0.5-4W/cm2, περιοχή θεραπείας ~100cm2, διάρκεια 5-8 λεπτά. Η διαθερμία βραχέων κυμάτων διεισδύει σε βάθος 4-5εκ,  και ο λιπ΄ψδης ιστός θερμαίνεται περοσσότερο από τον μυικό. Συνηθέστερη συχνότητα στα 27.12ΜHz. Η διαθερμία μικροκυμάτων χρησιμοποιείται λιγότερο και δεν έχει τόσο βάθος διείσδυσης όσο η βραχέων κυμάτων.

Αντενδείξεις χρήσης της θερμότητας αποτελούν η οξεία αιμορραγία, η δυσκρασία του αίματος, η φλεγμονή, η κακοήθεια, η ανισθησία του δέρματος, η ισχαιμία, η ατροφία του δέρματος. Αντένδειξη για την χρήση του υπερήχου αποτελεί η θεραπεία περιοχών που περιέχουν υγρό σε κοιλότητα (π.χ. οφθαλμός, μήτρα) ή κοντά σε βηματοδότη, πεταλεκτομή, αρθροπλαστική. Η διαθερμία των βραχέων κυμάτων δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται στα παιδιά (ανώριμες επιφύσεις), σε άτομα με μεταλλικά εμφυτεύματα, φακούς επαφής, εγκύους.Η διαθερμία των μικροκυμάτων δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται στους οφθαλμούς ένεκα του κινδύνου ανάπτυξης καταρράκτη.

Έλξη:
Αυχενική έλξη – περίπου 20-30 λίβρες δύναμης συστήνονται για την αυχενική έλξη(10 λίβρες από αυτές χρησιμοποιούνται για την υπερνίκηση της βαρύτητας της κεφαλής). Το μεσοσπονδύλιο διάστημα βρίσκεται σε 30 μοίρες κάμψη. Η έκταση δεν δεν συστήνεται λόγω ανεπάρκειας του σπονδυλοβασικού συστήματος. Οσφυική έλξη – δύναμη ίση με το 26% του σωματικού βάρους απαιτείται για την υπερνίκηση των αποτελεσμάτων της τριβής κατά την ύπτια θέση του σώματος με τα ισχία και τα γόνατα σε κάμψη. Επιπλέον δύναμη 25% του σωματικού βάρους απαιτείται για την επίτευξη του σπονδυλικού διαχωρισμού. Ένα σπαστό κρεβάτι οσφυικής έλξης δύναται να ελαχιστοποιήσει το συστατικό της τριβής. Παρόλο που συστήνεται συχνά στην οσφυαλγία(κήλες μεσοσπυνδυλίου δίσκου,ριζίτιδες) η αποτελεσματικότητα αυτού του μέσου δεν είναι ξεκάθαρη. Γενικές αντενδείξεις για την σπονδυλική έλξη περιλαμβάνουν την συνδεσμική αστάθεια, την οστεομυελίτιδα, την δισκίτιδα, την οστική κακοήθεια, τον όγκο του νωτιαίου μυελού, την σοβαρή οστεοπόρωση. Αντενδείξεις συγκεκριμένες για την αυχενική έλξη αποτελούν η ανεπάρκεια της σπονδυλοβασικής αρτηρίας, η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η προβάλουσα της μέσης γραμμής κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου και η οξεία . Αντενδείξεις συγκεκριμένες για την οσφυική έλξη αποτελούν η περιορισστική πνευμονοπάθεια, ηη εγκυμοσύνη, το ενεργό πεπτικό έλκος, το αορτικό ανεύρυσμα, οι αιμορροίδες, η ιππουριδική συνδρομή.

Διαδερμικός ηλεκτρικός νευρικός ερεθισμός (TENS):
Η επικρατέστερη θεωρία εξήγησης του μηχανισμού δράσης του TENS είναι η θεωρία της «πύλης εισόδου» από τους Melzack και Wall όπου ο ερεθισμός των μεγάλων εμμύελων ινών Αβ και Αγ διεγείρει διάμεσους νευρώνες στην ζελατινώδη ουσία, οι οποίοι στην συνέχεια ασκούν ανασταλτική δράση στην περιοχή V εκεί όπου συνάπτονται οι μικρές αμύελες ίνες του άλγους Αδ και C με νωτιαίους νευρώνες.  Το «συμβατικό» ή υψηλής συχνότητας (50-100Hz) TENS χρησιμοποιεί μόλις αντιληπτά, χαμηλής έντασης, μικρής διάρκειας σήματα. Περιοδικές τροποποιήσεις στο ύρος του παλμού και της συχνότητας μπορεί να είναι απαραίτητες. Το δίκην βελονισμού TENS χρησιμοποιεί μεγαλύτερης έντασης, χαμηλής συχνότητας (1-4Ηz) σήματα τα οποία μπορεί να προκαλούν δυσφορία.Η απελευθέρωση της β-ενδορφίνης μπορεί να παίζι ένα ρόλο στο αναλγητικό αποτέλεσμα. Αντενδείξεις για τη χρήση ΤENS αποτελούν πλησίον βηματοδότη, μήτρας και καρωτιδικών κόλπων. Η χρήση του ενδείκνυται για μυοχάλαση, πρόληψη ή επιβράδυνση της μυικής ατροφίας από αχρησία, αύξηση της τοπικής αιματικής ροής, η μυική επανεκπαίδευση, διαχείριση του χρόνιου ή και του μετατραυματικού οξέος άλγους.

Χειρομάλαξη:
Οι κλασικές Δυτικές τεχνικές αποτελούν το effleurage (πλήξεις), το petrissage (ζύμωμα με γροθιές), το tapotment (κρούσεις) και η Σουηδική (κρούσεις+ζύμωμα με γροθιές+εν τω βάθει ιστική χειρομάλαξη). Η εν τω βάθει με τριβή χειρομάλαξη χρησιμοποιείται για την λύση συμφύσεων σε χρόνιες μυικές κακώσεις. Η μυοπεριτοναική απελευθέρωση στοχεύει στην απελευθέρωση παγιδευμένων σε σφιχτή περιτονία μαλακών ιστών διά της παρατεταμένης εφαρμογής ελαφράς πίεσης προς συγκεκριμένες κατευθύνσεις. Οι Ανατολικές τεχνικές περιλαμβάνουν την βελονοπίεση και το Σιάτσου. Απόλυτη αντένδειξη χειρομάλαξης αποτελεί η κακοήθεια, η εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση, οι αθηρωματώδεις πλάκες και ο μολυσμένος ιστός. Σχετική αντένδειξη αποτελεί ο ατελώς επουλωμένος ουλώδης ιστός, η αιμορραγική διάθεση με χρήση αντιπηκτικών, οι επασβεστωμένοι μαλακοί ιστοί, και τα δερματικά μοσχεύματα.

Φωνοφόρεση:
Τοπικής εφαρμογής φάρμακα (π.χ. στεροειδή, αναισθητικά) αναμιγνύονται με ένα ακουστικό συζευτικό μέσο, και εισάγονται στον ιστό με τη χρήση US. Συχνές χρήσεις γίνονται σε οστεοαρθρίτιδα, τενοντοελυτρίτιδα, θυλακίτιδα, τενοντίτιδα, συγκάμψεις, διαστρέμματα, ιστικές κακώσεις και νευρινώματα.

Ιοντοφόρεση:
Ηλεκτρικά ρεύματα χρησιμοποιούνται γαι την εισαγωγή φαρμάκων εντός βιολογικών μεμβρανών σε συμπτωματικές περιοχές, αποφεύγοντας τις συστηματικές ανεπιθύμητες ενέργειες τους.